Ph.D.-nngorniaq: Angutinnguaq Olsen, Kulturimik, Oqaatsinik, Oqaluttuarisaanermillu Ilisimatusarfik
Aningaasaliissutit: DKK 2.268.000

Projekt-ip nassuiaataa:

Ph.d-nngorniutitut suliniut Aaffaq – issittumi inuiaqatigiit piniartuusut qanga aaffarmi
qimataannik tupinnartunik misissuivoq: ujaqqat atorlugit ungooriviliarsuit piniaqatigiilluni
atorneqartarsimasut. Nunatsinni Canadallu issittortaani siumungassaapput aalatsiviit
kilometerinik arlalinnik takissuseqartartut kiisalu aamma saputit untritilinnik arlalinnik
takissuseqartartut. Piniussuit taamaattut takussutissiipput qanga inuiaqatigiit piniartuusut
issittumi qanoq inuuniallaqqitsiginerannik tassalu suleqatigiinnermik, pilersaarusiugaasumik,
pinngortitallu pissusiinik ilisimasaqarluarnermik takutitsisut.

Piniussuit aaffarmi takkuittoorneqarsinnaanngikkaluartut, suli ilisimanngilarput kikkunnit
sananeqarsimanersut, aammalu qangarpiaq atorneqartarsimanersut. Nunatsinni inuit nunasisut
siulliit pilersitsisuuppat? Imaluunniit kigunigaatsiaatigut takkuttut? Apeqqutit taamaattut
akissutissarsiniarumallugit itsarnisarsiornikkut misissuinerit ingerlappakka saniatigut tuttut
saarnginik misissueqqissaanerit aammalu pinngortitamik ilisimatusarnikkut
pisoqaassusilersuisarnerit kiisalu aamma oqaluttuat oqaluttuatoqqallu najoqqutaralugit.

Suliniut arlalinnik teoriinik najoqqutaqarpoq – inuit piniartuusut uumasullu piniakkat akornanni
pissutsit qanoq ittuunerannik paasinninniarnermi najoqqutarineqartunik. Subsistensøkonomi
najoqqutarineratigut tuttunniartarnermi kiisalu aamma aaffarmi avatagiisinut paasinninniarnermi
sakkugineqarpoq – soorlu piniaqatigiittarnerit sooq taamaallaat atuuttarsimasut aatsaat
tuttorpassuaqaleraagat. Etologip, uumasut pissusilersuutaannik paasiniaaneq, najoqqutaralugu
nassuiarsinnaallualissavarput piniussuit sooq inigisaminnut inissinneqarsimanersut – tassa tuttut
aqqutaannut – taamaammallu ungoorissutigissallugit sooq piukkunnarsisimanersut.
Mobilitetsteori najoqqutaralugu nassuiarneqarsinnaallualissaaq sinerissamiit timmut nunap
timaanut inuit ingerlaartaasiannik angalasariaasaannillu paasiniaanikkut qanoq ililluni aaffarmik
atorluaasinnaaneq pilersarsimanersoq paasiniassallugu. Kiisalu aamma piniutinik sakkunillu
sanaatortarnermi pissutsit misissoqqqissaarneratigut aammattaaq inuiaqatigiit issittumi
nunassittarsimasut akornanni teknikkikkut ineriartorneq piniartaatsinillu
allanngorartitsisoqartarsimaneranik paasinninnissamut tunngaviulluarluni.

Tuttunniartartutut malugisarpara, nalitsinni tuttunniartartut piniussuit tamakkua
takornartarinngikkaat – sukumittumilli oqaluttuassartaannik paasisimasaqarneq suli killeqartartoq
paasilersarlugu. Taamaammat Aaffaq itsarnisarsiornerinnarmut tunnganngilaq, kisiannili aamma
kulturikkut kingornussassanut kinaassutsimullu tunngassuteqarluni. Itsaanerusoq siulitta
akornanni aaqqissuusaasumik, pilersaarusiugaasumillu pissutsinut allanngorartunut
naleqqussarsinnaanermik paasisaqarfigisinnaalissavarput – nalitsinnilu taamaammat immitsinnut
qiviarluarsinnaalissalluta.

Suliniummi inernerit nunatsinni Canadallu issittortaani tuttunniartarnerup qanoq
ineriartorsimaneranik paasinninnissamut nutaasumut pilersitsissapput. Ilaatigullu aamma
ersersissallugu issittumi inuuniarnermi ataatsimoorsinnaaneq, ilisimasaqarneq kiisalu aamma
nutaaliorsinnaaneq qitiulluinnartartut. Nalitsinni maani nunatsinni silaanaap
allanngoriartorneranut inuiaqatigiittullu ineriartornermi allannguutaasussanut qanoq ililluta
naleqqussarsinnaanissatsinnut suliniummi inernerit isumassarsiorfilluarsinnaalissapputtaaq.

Taamaammat Aaffaq itsarnisarsiornikkut misissuineruvoq oqaluttuarlunilu inuup qanoq
naleqqussallaqqitsigineranik. Issittumi inuuniarnikkut paasissallugit pingaaruteqartut
ataqatigiissinneqalerput tassa itsarsuarnit ilisimasat nalitsinnilu pissutsit siunissamilu
aqqusaagassat.